วันพฤหัสบดี, 22 กุมภาพันธ์ 2567

หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม

ประวัติและปฏิปทา
หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม
วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม

หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม
หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม

หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม พระเกจิเรืองวิทยาคมแห่งเมืองมหาสารคาม มีชื่อเสียงโด่งดังทั่วภาคอีสาน สืบทอดปฏิปทาอันงดงามและไสยเวทจากพระครูสีหราช บูรพาจารย์ยุคเก่า

◉ ชาติภูมิ
หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม มีนามเดิมว่า “สาธุ์ สรรพสอน” เกิดในปี พ.ศ.๒๔๒๑ ที่บ้านข่อย อ.รัตนบุรี จ.สุรินทร์ เป็นบุตรของพ่อสอนและแม่หน่อย สรรพสอน ครอบครัวมีอาชีพทำไร่ทำนา

ช่วงวัยเด็ก พ.ศ.๒๔๓๐ บ้านข่อยเกิดภาวะฝนแล้งติดต่อกันหลายปี บิดา-มารดา ตัดสินใจอพยพมาปักหลักทำมาหากินอยู่ที่บ้านเหล่า ต.เม็กดำ อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม

ด้วยความที่เป็นผู้มีจิตใจเอนเอียงเข้าหาพระธรรม เมื่ออายุได้ ๑๒ ปี จึงขอให้โยมบิดา-มารดา นำท่านไปบรรพชาที่วัดในหมู่บ้าน

◉ อุปสมบท
จนอายุครบ ๒๐ ปีบริบูรณ์ จึงเข้าพิธีอุปสมบท ณ วัดบ้านแก่นท้าว โดยมี พระครูสีหราช วัดบ้านแก่นท้าว เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอธิการน้อย วัดบ้านเหล่า เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และ หลวงปู่จันทา วัดบ้านเม็กดำ เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า “สุขธมฺโม

หลังอุปสมบท อยู่จำพรรษาศึกษาพระปริยัติธรรมอยู่ที่วัด ต่อมาได้ไปศึกษาเล่าเรียนพระธรรมวินัย ณ สำนักเรียนวัดบ้านแก่นท้าว ได้ให้ความสนใจด้านวิทยาคม

ในยุคนั้นชื่อเสียงของ พระครูสีหราช โด่งดังทั่วภาคอีสานกลางและอีสานใต้ ในฐานะบูรพาจารย์ผู้เรืองวิทยาคมสายเขมร จึงขอฝากตัวเป็นศิษย์เรียนไสยเวท ควบคู่กับการศึกษามูลกัจจายน์ บาลี อักษรขอม ไทยน้อย อักษรลาว ทำให้มีความรู้ทางด้านอักขระโบราณเพิ่มขึ้นอีกแขนง

วัตรปฏิบัติช่วงหลังเทศกาลออกพรรษาทุกปี จะออกเดินธุดงควัตรไปตามป่าเขาลำเนาไพรหลายแห่งในภาคอีสาน รวมทั้งเขมรและลาว แสวงหาความหลุดพ้น

จากความเคร่งครัดในพระธรรมวินัย วัตรปฏิบัติจำเริญรอยตาม พระครูสีหราช เสมอต้นเสมอปลาย ทำให้หลวงปู่มีชื่อเสียงโด่งดังเป็นที่รู้จักในวงกว้างอย่างรวดเร็ว

หลวงพ่อสาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม
หลวงพ่อสาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม

ชื่อเสียงอันโด่งดังของ หลวงปู่สาธุ์ ยังทำให้มีพระภิกษุสงฆ์มาขอฝากตัวเป็นศิษย์เล่าเรียนวิทยาคมจำนวนหลายรูป ภายหลังมีชื่อเสียงโด่งดังทั่วอีสาน เช่น หลวงปู่มี กันตสีโล วัดป่าสันติธรรม (ดงส้มป่อย) อ.ยางสีสุราช จ.มหาสารคาม หลวงปู่ทองสุก สัมปันโน วัดโพธิ์ชัยนิมิต อ.พยัคฆ ภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม เป็นต้น

วัตถุมงคลนั้นมีพุทธคุณเด่นในด้านอยู่ยงคงกระพัน แคล้วคลาด และเมตตามหานิยม แม้อาคมจะเข้มขลังเพียงใด แต่ท่านไม่เคยโอ้อวด กลับพร่ำสอนให้ญาติโยมดำรงชีวิตอยู่ด้วยความไม่ประมาท ก่อนตัดสินใจทำอะไรลงไปให้นึกถึง คำสอนของครูบาอาจารย์ทุกครั้ง แล้วชีวิตจะ พานพบแต่ความสงบสุข

หลวงพ่อสาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม
หลวงพ่อสาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม

นอกจากนี้ ยังได้ชื่อว่าเป็นพระนักพัฒนา โดยปัจจัยที่ได้จากการบริจาค จะนำมาพัฒนาสร้างความเจริญรุ่งเรืองให้กับวัดแห่งนี้ ไม่ว่าจะเป็นศาลาการเปรียญ กุฏิ อุโบสถ เป็นต้น ทำให้วัดบ้านเหล่าเจริญรุ่งเรืองอย่างรวดเร็ว บรรยากาศในบริเวณวัด มีแต่ความสงบวิเวก เหมาะสำหรับการปฏิบัติธรรมยิ่งนักแล

◉ มรณภาพ
ในช่วงบั้นปลายของชีวิต หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม ท่านอาพาธบ่อยครั้งด้วยโรคชรา สุดท้าย หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม ท่านได้มรณภาพลงอย่างสงบ เมื่อวันที่ ๒๐ มีนาคม พ.ศ.๒๕๑๒ สิริอายุรวมได้ ๙๓ ปี พรรษา ๗๒

รูปเหมือน หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า
รูปเหมือน หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า
รูปเหมือน หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า
รูปเหมือน หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า

ภายหลังจากที่ หลวงปู่สาธุ์ มรณภาพไปแล้ว เมื่อถึงวันที่ ๑๙-๒๐ มีนาคม ของทุกปี วัดและคณะศิษยานุศิษย์ พร้อมพุทธศาสนิกชนในพื้นที่ จะมีการจัดงานน้อมรำลึกถึงหลวงปู่ เพื่อแสดงออกถึงความกตัญญูกตเวทิตา รำลึกถึงคุณงามความดีของท่าน

◉ ด้านวัตถุมงคล
หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม จัดสร้างวัตถุมงคลเพียง ๓ รุ่นเท่านั้น แต่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะเหรียญเสมารูปเหมือนรุ่นแรก สร้างเมื่อปี พ.ศ.๒๕๐๙ ได้รับความนิยมมานาน จัดสร้างรวม ๒ พิมพ์ คือ เหรียญรุ่นแรก หลวงพ่อสา วัดบ้านเหล่า พิมพ์ใหญ่ และ พิมพ์เล็กแจกแม่ครัว สำหรับพิมพ์ใหญ่มี ๒ เนื้อ คือ ทองแดงผิวไฟและเนื้อตะกั่ว ส่วนพิมพ์เล็กมีเฉพาะเนื้อทองแดง

เหรียญรุ่นแรก หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า เนื้อทองแดง หลังจาร
เหรียญรุ่นแรก หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า เนื้อทองแดง หลังจาร
เหรียญรุ่นแรก หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า เนื้อตะกั่ว หลังจาร
เหรียญรุ่นแรก หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า เนื้อตะกั่ว หลังจาร

● ด้านหน้าเหรียญทั้ง ๒ พิมพ์เป็นรูปเหมือนหลวงปู่สาธุ์ครึ่งองค์ มีตัวอักษรที่ใต้ขอบด้านบนว่า “รุ่น ๑” และตัวอักษรโค้งไปตามขอบเหรียญจากขวาไปซ้าย ความว่า “หลวงพ่อสาธุ์ สุขธมฺโม วัดบ้านเหล่า ต.เม็กดำ อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม” ส่วนด้านหลังของเหรียญจะเป็นยันต์ ๕ และมีตัวเลขบอกวันเดือนปีที่สร้าง คือ “๑ มกราคม ๒๕๐๙”

● ด้านหลังแทบทุกเหรียญจะปรากฏรอยจารอักขระ “นะ มะ พะ ทะ นะ มะ อะ อุ” แต่บางเหรียญก็ไม่มีจาร

จากการสอบถามคนเฒ่าคนแก่ ทราบว่า หลวงปู่สาธุ์ ท่านปลุกเสกเดี่ยวภายในกุฏิของท่าน เป็นเวลา ๑ พรรษา และมั่นใจได้ว่าทุกเหรียญผ่านการอธิษฐานจิตจากหลวงปู่สาธุ์โดยตรง ในส่วนของจำนวนการสร้างไม่มีตัวเลขที่ชัดเจน ประเมินว่าน่าจะไม่เกิน ๕,๐๐๐ เหรียญ ค่านิยมในการเล่นหาวงการพระเครื่องตั้งแต่อดีตจวบจนปัจจุบัน จะอยู่ที่เหรียญเสมาพิมพ์ใหญ่ เนื้อทองแดงผิวไฟ “บล็อก จ.จาน” จะได้รับความนิยมสูงสุด

ส่วนบล็อกธรรมดา หากเหรียญสภาพสวย มีจารอักขระ ค่านิยมก็ใกล้เคียงกับบล็อกนิยม ส่วนเหรียญที่ไม่มีรอยจารอักขระ จะได้รับความนิยมลดหลั่นลงมา เหรียญหลวงพ่อสาธุ์ สุขธมฺโม นี้จึงจัดอยู่ในทำเนียบเหรียญยอดนิยมตลอดกาล

เหรียญเล็กแจกแม่ครัว หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า ปี 2509
เหรียญเล็กแจกแม่ครัว หลวงปู่สาธุ์ สุขธัมโม วัดบ้านเหล่า ปี 2509

◉ ประวัติวัดบ้านเหล่า
วัดบ้านเหล่า ปัจจุบันตั้งอยู่เลขที่ ๑๑๔ บ้านเหล่า หมู่ ๓ ตำบลเม็กดำ อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๑๐ ไร่ ๓ งาน ๙๓ ตารางวา (ปัจจุบันซื้อเพิ่มมาอีก)

อานาเขตทางทิศเหนือ จดทางกับสาธารณะ ทางทิศใต้จดที่นาของชาวบ้าน ทางทิศเหนือและทิศตะวันตกจดทางสาธารณะ

ประตูทางเข้าวัดบ้านเหล่า ต.เม็กดำ อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม
ประตูทางเข้าวัดบ้านเหล่า ต.เม็กดำ อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม
ภายในวัดบ้านเหล่า ต.เม็กดำ อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม
ภายในวัดบ้านเหล่า ต.เม็กดำ อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม

● วัดบ้านเหล่าตั้งเมื่อปี พ.ศ.๒๓๓๙ สภาพวัดเป็นที่ลาบลุ่ม ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๒๐ มีนาคม พ.ศ.๒๓๔๘ เขตวิสุงคามสีมากว่าง ๕ เมตร ยาว ๑๓ เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก พื้นไม้ตะเคียน หลังคาสังกะสีเดิมเรียกว่าสิม (ปัจจุบันอุโบสถเป็นโครงสร้างเสริมเหล็ก ได้ทำการบูณะใหม่ในสมัยหลวงปู่สาธุ์ และหลวงปู่ประมวล มีอายุประมาณ ๔๕ ปี)

● อาคารเสนาสนะประกอบด้วย พระอุโบสถ ๑ หลัง
ศาลาการเปรียญ ๑ หลัง กุฏิหลังใหญ่สองชั้น ๑ หลัง
กุฏิกลางสองชั้น ๑ หลัง (กุฏิหลวงปู่ประมวล ญาณวโร )
กุฏิเล็กพระภิกษุ ๓ หลัง ซุ้มประตูจำนวล ๒ ซุ้ม อยู่ทางทิศเหนือและทิศตะวันออก (ซุ้มใหญ่ได้ทำการบูรณะใหม่ พ.ศ.๒๕๕๕ )
พระประธานในอุโบสถปางชนะมาร ชื่อ พระพุทธโลจนาถบวรรัตนธรรมราช

● โบราณวัตถุ พระพุทธรูปจำนวน ๘ องค์ มีทั้งที่ทำจากไม้ ทองเหลืองและปูน ใบลาน เป็นลานยาว จำนวน ๗๐ ผูก ศาลาธาตุอัฏฐิหลวงปู่สาธุ์ ธาตุอัฏฐิหลวงปู่ประมวล ธาตุอัฏฐิบูพาจารอดีตเจ้าอาวาส รูปเหมือนหลวงปู่สาธุ์องค์ใหญ่ และรูปหล่อหลวงปู่สาธฺุเท่าองค์จริง ๑ องค์

● การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาสปรากฏนามดังนี้
รูปที่ ๑ พระอธิการสาธุ สุขธัมโม
รูปที่ ๒ พระครูประสาทสมณกิจ (หลวงปู่ประมวล ญาณวโร )
รูปที่ ๓ พระอธิการบุญเหลือ สุขธัมโม
รูปที่ ๔ พระอธิการบัวลา อิสโร
รูปที่ ๕ พระอธิการเส็ง สุธีโร
รูปที่ ๖ พระบุญถม อภิวังโส (รูปปัจจุบันรักษาการเจ้าอาวาส)

● วัดบ้านเหล่ามีอีกนามหนึ่งคือ วัดสุขธัมมาราม เป็นการตั้งนามวัดโดยหลวงปู่ประมวล ญาณวโร เป็นนามวัดอย่างไม่เป็นทางการเนื่องจากการเปลี่ยนชื่อวัดนั้นต้องได้รับการอนุญาติจากที่ประชุมเถรสมาคม และตามระเบียบกฏหมายมหาเถรสมาคม พ.ศ.๒๕๐๕ ฉบับแก้ไขปรับปรุง พ.ศ.๒๕๓๕ สุขธัมมารามแปลว่า อารามผู้มีสุขในธรรม ฉนั้นผู้ที่มาทำบุญในวัดบ้านเหล่า ชื่อว่าเป็นผู้มาสู่ที่อยู่อย่างมีความสุขในธรรม เพราะเจอธรรมะจนเกิดความร่มเย็นกายร่มเย็นใจ มีความสุขที่ได้เข้ามาวัดบ้านเหล่า