วันจันทร์, 20 พฤษภาคม 2567

หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย ต.ท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม

ประวัติและปฏิปทา
หลวงปู่คาน คันธิโย
วัดโพธิ์ไชย อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม

หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย ต.ท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม
หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย ต.ท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม

หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย พระเถรานุเถระชั้นผู้ใหญ่ศิษย์หลวงปู่ศรีทัตถ์ ญาณสัมปันโน อีกทั้งยังเป็นพระอาจารย์ของหลวงปู่ตื้อ อจลธัมโม

◎ ชาติภูมิ
หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย นามเดิมชื่อ “คาน สุวรรณมาโจ” เมื่อวันศุกร์ที่ ๗ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๒๔ ณ หมู่ ๓ ต.ท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม

ในช่วงวัยเยาว์ มีโอกาสศึกษาหนังสือธรรมจากวัดในหมู่บ้าน

◎ อุปสมบท
ปี พ.ศ.๒๔๔๕ อายุครบ ๒๑ ปี เข้าพิธีอุปสมบท ที่พัทธสีมาวัดโพธิ์ไชย ต.ท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม โดยมี พระครูทน วัดโพนแก้ว เป็นพระอุปัชฌาย์, พระเคน อุตตโม เป็นพระ กรรมวาจาจารย์ และ พระหนู วิริโย เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า “คนฺธิโย

หลังบวชได้ ๑ พรรษา ได้กราบลาพระอุปัชฌาย์ไปเรียนที่กรุงเทพฯ ในสำนักวัดเทพธิดาราม

แต่ในห้วงเวลาดังกล่าว ขณะเตรียมสอบชั้นเปรียญธรรม ได้ทราบข่าวพี่ชายเสียชีวิต จึงเดินทางกลับมาบ้านทำศพพี่ชายและพี่สะใภ้ที่ป่วยตายด้วยโรคอหิวาตกโรค และไม่ได้กลับไปกรุงเทพฯ อีกเลย

ต่อมา พระโพธิราช เจ้าอาวาสมรณภาพ ทำให้ขาดพระผู้ปกครอง พ.ศ.๒๔๕๖ ท่านได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าอาวาส นับแต่นั้นมา

หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย ท่านยังเป็นพระอุปัชฌาย์ให้พระเถระชื่อดัง เป็นกำลังสำคัญในบวรพระพุทธศาสนา ๒ รูป คือ หลวงปู่ตื้อ อจลธัมโม วัดป่าอรัญญวิเวก จ.นครพนม และ หลวงปู่ทองรัตน์ กันตสีโล วัดป่าบ้านคุ้ม จ.อุบลราชธานี

ระหว่างที่เปิดสำนักเรียนมูลกัจจายน์ที่วัดโพธิ์ไชย ได้มีพระภิกษุสามเณรเดินทางมาเล่าเรียนศึกษา กันเป็นจำนวนมาก ซึ่งท่านเป็นพระผู้ทรงคุณวุฒิ ที่รับหน้าที่อบรมสั่งสอนให้ท่องจำพระปาติโมกข์ สวดมนต์เจ็ดตำนาน สิบสองตำนาน ได้อย่างคล่องแคล่ว ด้วยการสอนแบบมุขปาฐะ

กล่าวได้ว่า ในช่วงเวลาแห่งการดำรงสมณเพศ หลวงปู่คาน ไม่ได้รับตำแหน่งทางปกครองคณะสงฆ์และสมณศักดิ์ใดๆ ทั้งสิ้น ด้วยท่านเพียงทำหน้าที่เป็นครูผู้อบรมสั่งสอนพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัดและอบรมศีลธรรมให้แก่อุบาสกอุบาสิกาเท่านั้น

นอกเหนือไปจากการให้ความรู้แก่พระภิกษุสามเณรแล้ว ด้านการพัฒนาวัดท่านยังได้ร่วมกับชาวบ้านก่อสร้างอุโบสถ (สิม) หลังใหม่เป็นอาคารก่ออิฐถือปูน แทนสิมไม้หลังเก่า ที่ชำรุดทรุดโทรมสมัยพระครูขันธ์ เป็นเจ้าอาวาสรูปที่ ๑ โดยใช้เวลาก่อสร้างนาน ๔ ปี

จากนั้นยังได้ก่อสร้างศาลาการเปรียญ (หอแจก) ครอบพระเจ้าองค์ใหญ่ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปเก่าแก่ปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง ๒.๔๐ เมตร สูง ๔ เมตร ที่สร้างมาพร้อมกับวัดโพธิ์ไชย ประดิษฐานอยู่ในศาลาการเปรียญหลังใหม่ พร้อมกุฏิสงฆ์ ๓ หลัง

หลวงปู่คาร เป็นพระที่เคร่งครัดในพระธรรมวินัย คอยอบรมลูกศิษย์อย่าประมาทในศีล แม้สิกขาบทเล็กๆ น้อยๆ ในพระวินัยจะประมาทไม่ได้เด็ดขาด แม้การตากผ้าสบงจีวรแล้วมิได้เฝ้าดูรักษา ก็จะตำหนิพระลูกศิษย์ เป็นสมณะต้องมักน้อยสันโดษ เป็นอยู่ง่ายๆ กินแต่น้อย ไม่สะสมทรัพย์สิ่งของ

◎ มรณภาพ
ในช่วงบั้นปลายชีวิต หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย สุขภาพร่างกายของท่านไม่แข็งแรงดังเดิม กระทั่งวันที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ.๒๕๒๐ เวลา ๒๐.๒๐ น. ท่านละสังขารอย่างสงบ ด้วยโรคชราภาพ สิริอายุรวมได้ ๙๖ ปี พรรษา ๗๕

◎ ด้านวัตถุมงคล
ในปี พ.ศ.๒๕๒๐ ก่อนจะมรณภาพ คณะศิษย์จัดสร้างวัตถุมงคลขึ้น ตั้งใจให้ไว้แจกเป็นที่ระลึกในวันครบรอบคล้ายวันเกิด ๙๗ ปี แต่ไม่ทันเพราะท่านมรณภาพเสียก่อน เป็น เหรียญรุ่นแรก หลวงปู่คาร คันธิโย วัดโพธิ์ไชย จ.นครพนม เนื้อทองแดงรมดำ แต่ไม่ทราบจำนวนที่จัดสร้างแน่ชัด

เหรียญรุ่นแรก หลวงปู่คาร คนฺธีโย ครบรอบ ๙๗ ปี วัดโพธิ์ชัย อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม
เหรียญรุ่นแรก หลวงปู่คาร คนฺธีโย ครบรอบ ๙๗ ปี วัดโพธิ์ชัย อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม

ลักษณะเป็นเหรียญอาร์มรูปทรงคล้ายโล่ มีหูห่วง ด้านหน้าเหรียญ ยกขอบเส้นสันนูน ตรงกลางเหรียญมีรูปเหมือนหลวงปู่คารครึ่งองค์หันหน้าไปทางซ้าย ด้านล่างสลักตัวหนังสือนูนคำว่า “หลวงปู่คาร คนฺธิโญ” บรรทัดล่างถัดมาเขียนคำว่า “ครบรอบ ๙๗ ปี

ด้านหลังเหรียญ มีเส้นสันขอบบางรอบเหรียญ ตรงกลางเหรียญมียันต์น้ำเต้าหรือยันต์พระเจ้า ๕ พระองค์ ในวงเส้นคล้ายวงกลม ๕ วงภายใน สลักอักขระคำว่า “นะโม พุทธายะ” ถัดลงมาสลักตัวหนังสือนูน ๒ บรรทัด “วัดโพธิ์ชัย อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม” หลังจัดสร้างแล้วเสร็จ ปรากฏว่าได้รับความนิยม ถึงแม้จะเป็นเหรียญตาย ที่สร้างหลังมรณภาพไปแล้วก็ตาม เป็นเหรียญหายากพอสมควร มีประสบการณ์สูง

เหรียญ หลวงปู่คาร วัดโพธิ์ไชย ต.ท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม
เหรียญ หลวงปู่คาน คันธิโย วัดโพธิ์ไชย ต.ท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม รุ่นพิเศษ